Adenauerhuis

Er is niet veel van de geschiedenislessen van de middelbare school dat ik kan herhalen, maar wel de introductie van Konrad Adenauer. 

Na de Tweede Wereldoorlog hadden de Duitsers op een gegeven moment weer een nieuwe leider nodig. Probleem was dat jarenlang iedereen mee was gegaan met de Nazi’s, dus hoe vonden ze iemand die niet besmet was. Adenauer was burgemeester van Keulen geweest, en had zich na 1933 teruggetrokken om te gaan tuinieren en kon na 1945 bondskanselier worden

Het beeld van een tuinierende burgemeester is zo sterk dat het al die jaren in mijn hoofd is blijven zitten. Natuurlijk is de werkelijkheid iets complexer, maar een goed verhaal beklijft.

Toen ik ontdekte dat ze nabij Bonn een Adenauerhuis hadden moest ik daar gaan kijken, zeker na het succes van ons bezoek aan de Helmut Schmidt-stichting in 2024. Met de fiets langs de Rijn naar het Zuiden. Rhöndorf ligt op zo’n driekwartier fietsen van Bonn. 

Adenauer (1876), opgeleid als jurist, was relatief jong burgemeester van Keulen geworden in 1917. In de Weimarrepubliek bleef hij in Keulen, maar was ook politiek actief richting Berlijn. Na de machtsovername van de Nazi’s werd hij snel buiten functie gesteld. Aanvankelijk zocht hij asiel in een klooster, maar later kon hij ‘stil gaan wonen’ in zijn huis in Rhöndorf. 

Gelegen op een voormalige wijnhelling, met uitzicht op de rijnvallei en het kleine dorp, is het een mooie plek voor een buitenhuis. Direct na de bevrijding werd Adenauer weer politiek actief. 

In zijn huis nodigde Adenauer alle partijbonzen van de CDU uit, feteerde ze, en alsuitkomst zou hij eerste kanselier zijn. Ieder geval voor twee jaar, gezien zijn leeftijd. Hij bleef veertien jaar kanselier. Na zijn pensionering leefde hij nog enkele jaren in Rhöndorf, schrijvend aan zijn memoires vanuit zijn tuinhuisje. Na zijn overlijden 1967 werd het huis een museum. Nu kan je er meerdere keren per dag een rondleiding krijgen (in het Duits) door tuin en huis. De rondleiding zit wel een beetje dicht tegen persoonsverheerlijking aan maar de tentoonstelling in het nabijgelegen paviljoen ligt ook de kritisch aspecten wel goed uit. 

Binnen de geschiedenis is er de befaamde discussie: wordt deze gestuurd door stucturen of door grote mannen? Ik zou kiezen voor structuren waarbinnen personen enige speelruimte hebben, maar toch is het interessant je dan iets meer te verdiepen in de personen die een rol speelden in de geschiedenis.